Мэдээ мэдээлэл - Ulaanbaatar.nutag.mn

Үндэсний их баяр наадмын сорилго барилдаан болно

zulaa — Tue, 02 Jun 2026 11:21:45 +0800

Монголын Үндэсний бөхийн холбооноос зургадугаар сард зохион байгуулах албан ёсны барилдаануудын хуваарийг танилцууллаа. Хуваарийн дагуу зургадугаар сарын 6-ны Бямба гаригийн 11:00 цагаас Цэргийн цол, чимэг олгох “Бүх цэргийн наадам-2026” зохион байгуулагдах юм.

Мөн зургадугаар сарын 7-ны Ням гаригийн 11:00 цагаас Өмнөговь аймгийн Манлай сумын харьяат, БНМАУ-ын арслан Г.Дэмүүлийн нэрэмжит Үндэсний их баяр наадмын сорилго улс, аймаг, цэргийн цолтой болон залуу 256 бөхийн барилдаан болно.

Сарын сүүлээр буюу зургадугаар сарын 27-ны Бямба гаригийн 11:00 цагаас Нийслэлийн иргэдийн баяр “Хүрээ цам-Даншиг наадам-2026” эхлэх бол зургадугаар сарын 28-ны Ням гаригийн 15:00 цагаас тус наадмын барилдаан үргэлжлэхээр төлөвлөжээ.

Ийнхүү үндэсний бөхийн хорхойтнуудыг баяр наадам, тэмдэглэлт өдрүүдэд зориулсан сонирхолтой барилдаанууд хүлээж байна.

Н.Өсөхбаярын допингийн шинжилгээний хариуг хүчингүй болголоо

zulaa — Mon, 18 May 2026 10:29:56 +0800

Өнгөрсөн жил Үндэсний их баяр наадамд үзүүрлэж, Улсын гарди цол хүртсэн Н.Өсөхбаяртай холбоотой допингийн маргаан эцэслэлээ. Түүний цолыг хураах шийдвэр гараад байсан ч Спортын арбитрийн шүүхээс уг шийдвэрийг хүчингүй болгох шийдвэр гаргажээ.

Үйл явдлыг эргэн сануулахад, 2025 оны наадмаар Н.Өсөхбаяр 8 давж үзүүрлэн Улсын гарди цол хүртсэн. Наадмын дараах допингийн шинжилгээний хариу "Эерэг" гарсан тул Баяр наадмын зохион байгуулах салбар хорооноос түүний цолыг хураах саналыг Ерөнхийлөгчид хүргүүлж, улмаар цолыг нь хураагаад байсан билээ.

Н.Өсөхбаяр уг шийдвэрийг эс зөвшөөрч шүүхэд гомдол гаргасан. Спортын арбитрийн шүүх хэргийг хэлэлцээд, шинжилгээний хариуг “Илт гажсан” гэж үзэж, өмнөх бүх шийдвэрүүдийг хүчингүй болгосон байна.

Шүүхийн шийдвэр 14 хоногийн дотор албажих бөгөөд үүний дараа Н.Өсөхбаярын Улсын гарди цол болон барилдах эрхийг нээх асуудал Үндэсний баяр наадмыг зохион байгуулах хорооны түвшинд дахин хэлэлцэгдэх хүлээлт үүсэж байна.

Дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй 10 их сургууль

zulaa — Mon, 11 May 2026 11:00:24 +0800

Дэлхий дээрх зарим их сургуулиуд зөвхөн хичээл заадаг газар биш, харин өөрсдөө жинхэнэ үзмэр шиг санагддаг. Эртний барилга, уужим ногоон талбай, онцгой уур амьсгал нь тэднийг жуулчдын очих дуртай газруудын нэг болгодог. Ийм сургуулиудад суралцахаас гадна зүгээр алхаж явахад хүртэл онцгой мэдрэмж төрдөг гэвэл хилсдэхгүй.

1. Москвагийн улсын их сургууль

1755 онд байгуулагдсан энэ сургууль Оросын боловсролын нэгэн бэлгэ тэмдэг гэж хэлж болно. Төв байр нь асар өндөр, сүрлэг тул хотын бараг хаанаас ч харагддаг. Кампус нь өргөн, ногоон орчинтой, олон барилга байгууламжтайгаараа жинхэнэ “жижиг хот” шиг.

2. Тринити коллеж

1592 онд байгуулагдсан энэ сургууль Ирландын хамгийн алдартай нь. Чулуун зам, эртний барилгууд нь яг л кинон дээр гардаг шиг уур амьсгал бүрдүүлдэг. Харин “Long Room” номын санг нь орж харвал үнэхээр гайхшрахгүй байхын аргагүй.

3. Гренобль-Альпийн их сургууль

Альпийн уулсын дунд байрладаг учраас байгальтайгаа төгс зохицсон. Цэвэр агаар, уулын үзэмж, орчин үеийн барилгууд нийлээд суралцахад маш таатай орчныг бүрдүүлдэг.

4. Уппсалын их сургууль

Шведийн хамгийн нэр хүндтэй сургуулиудын нэг. Эртний барилга, том танхимууд нь сүрдэм атлаа дотно мэдрэмж төрүүлдэг. Энд зөвхөн хичээл орохоос гадна соёлын арга хэмжээнүүд ч их болдог.

5. Гданьскийн политехникийн их сургууль

Улаан тоосгон барилга, нарийн хийцтэй фасад нь анх харахад л анхаарал татна. Техникийн чиглэлээрээ алдартай ч архитектурын хувьд ч бас үнэхээр сонирхолтой.

6. Орхусын их сургууль

Данид байрлах энэ сургууль нам гүм, тайван орчноороо ялгардаг. Нуур, ногоон талбай, шаргал өнгийн барилгууд нь маш дулаан, тав тухтай уур амьсгал бүрдүүлдэг.

7. Ростокын их сургууль

1419 онд байгуулагдсан, Германы эртний сургуулиудын нэг. Готик хэв маягийн барилгууд нь түүхэн мэдрэмж төрүүлж, далайд ойрхон байрлал нь бүр ч онцгой болгодог.

8. Коимбрагийн их сургууль

Португалын бахархал болсон энэ сургууль хуучин хааны ордонд байрладаг. Ялангуяа “Joanina” номын сан нь барокко хэв маягийн жинхэнэ урлагийн бүтээл гэж хэлж болно.

9. Саламанкагийн их сургууль

Испанийн хамгийн эртний сургуулиудын нэг. Барилгын фасад дээрх нарийн сийлбэрүүдийг харахад жинхэнэ уран барилгын гайхамшиг гэдэг нь шууд мэдрэгдэнэ.

10. Болоньягийн их сургууль

1088 онд байгуулагдсан дэлхийн хамгийн эртний их сургууль. Улаан тоосгон барилгууд, дундад зууны уур амьсгал нь энд очсон хүнд цаг хугацаагаар аялж байгаа мэт сэтгэгдэл төрүүлдэг.

Гуйлгачид нь хүртэл морь унадаг Монгол

zulaa — Thu, 07 May 2026 16:20:02 +0800

Хорьдугаар зууны эхэн үеийн Монголын түүхэнд алдаа оноо, сайн муу талтайгаа хамт олонтоо дурдагддаг, үйл ажиллагааг нь эерэг, сөрөг гэсэн ганцхан үгээр тодорхойлох боломжгүй Барон Унгерн, Дамбийжанцан, Жодовжав амбан гэх мэт зүтгэлтнүүд цөөнгүй буй. Тэдний нэг нь Ларсон гүн юм. Уг цаг үе нь ч ээдрээтэй, дээр нь үйл хэрэг нь ч зөрчилтэй эдгээр бие хүний түүхэнд үлдэх гавьяа хийгээд гайг дүгнэх эрхийг түүхчдэд үлдээгээд, харин тийм дүгнэлтэд хэрэг болохуйц өгүүлэл сэлт, баримт материалыг орчуулан олонд хүргэх нь номын санч, сэтгүүлч сурвалжлагч бидний үүрэг гэж бодном.

Үүний тул 1909 онд Ларсон гүнтэй хийсэн ярилцлага “Гуйлгачид нь хүртэл морь унадаг Монгол” гэсэн гарчгийн доор христийн шашин түгээх нэгэн сэтгүүлд гарсныг орчуулан хүргэж байна.

Нийгэмлэгийн Монгол дахь төлөөлөгч, ноён Ф. А. Ларсонтой хийсэн ярилцлага

Орчуулж, зүүлт хийсэн “Өдрийн сонин”-ы Вашингтон хот дахь төлөөлөгч М. Саруул-Эрдэнэ.

1909 он[1]

Хөнгөн хөгжүүн төрхтэй, шаравтар үстэй, биерхүү, чацархуу швед ноён Ф. А. Ларсон анх арван зургаан жилийн өмнө Америкийн Христийн Холбооны Номлолын шашин түгээгч болон Монголд ирж байжээ. Найман жилийн туршид Монголд ажиллахдаа нэг удаа бүр тэндэх цорын ганц христчин ч байж үзсэн байна. Нударгачдын бослогын үеэр Америкийн Христийн Холбооны Номлолын ажил бүхлээрээ сүйрч, ихэнх ажилтнууд нь алагдаад байхад ноён Ларсон эхнэртэйгээ, бусад нэлээд олон номлогчийн хамтаар тэмээ унан, Сибирь лүү зугтаж чадлсан юм. Оросын хил дээр алтны уурхайд хэсэг ажиллаад, Ларсон бээр Оросын төмөр зам судлах хэсэгт нэгдэн, ахин Монголоос Бээжин хүрсэн бөгөөд 1902 онд Тянжиньд ноён Бондфилдтэй[2] уулзсанаар Библийн Нийгэмлэгийн ажилд орсон байна. Тэр цагаас хойш Ларсон Монголын уудам говиор аялах болсон, ерөөс тэр өргөн уудам нутагт Ларсоны Библи судар хүргээгүй газар гэж бараг үгүй биз ээ. Гучин найман насыг хүрсэн тэрбээр монгол хэлээр англиас илүү чөлөөтэй ярьдаг, угаас монгол хэл, нутаг орныг түүнээс илүү нэвт шувт мэдэх гадаад хүн гэж үгүй л болов уу.

Германыг зургаа дахисантай тэнцэх Монгол

Монголын газар нутгийн ихэнх хэсгийг өвстэй тал нутаг хийгээд монголчуудын “говь” хэмээн нэрийддэг цөл эзэлнэ. Энэ өргөн уудам нутгийн нутаг дэвсгэр нь 1 367 000 хавтгай дөрвөлжин майл[3], өөрөөр хэлбэл Германы эзэнт гүрний газар нутгийг зургаан удаа нийлүүлснээс ч илүү том нутаг юм. Хүн ам нь барагцаагаар 2 500 000.

Нүүдэлчин үндэстэн

Оршин суугчид нь нүүдэлчин монголчууд, тэд говь хэмээх цөлөөрөө тэмээ, адуу, хониныхоо хамтаар нүүж аж төрдөг, гол дагасан хөндийгөөр нь ч газар тариалан гэхээр зүйл бараг үгүй. Монголчууд майханд[4] аж төрөх боловч тэр “майхан” нь байнгын нэг газар ер нь байрладаг, жилдээ ихэвчлэн хоёрхон удаа л нүүнэ. Хавартаа монгол малчид шөнө болохоор хурга, ишиг, тугалаа гэртээ оруулаад ирдэг. Тавиад хурга, хорь гучин ишиг, зургаан тугал гэр бүлийн гишүүдтэй гэрийг хуваалцан орж чадах бөгөөд гэрийнхэн нь харин ч бүр нэг бяцхан зай, эсвэл булан л эзэлнэ. Монголчуудыг Хятадын стандартаар шүүж үзвээс тийм ч ядуу зүдүү улс биш. Тэд хаашаа ч явсан үргэлж морь унана. Бадарчилж, хэргээр тэгж яваа улс л биш бол тэр шүү дээ. Тэр ч бүү хэл монгол гуйлгачид хүртэл морь унаж явдаг.

Иргэншлийн төв цэг

Монголын гол хот Өргөө нь Бээжингээс Байгал нуур хүрэх замд оршино. Өргөөд 20 000 хүн оршин сууж байгаагийн талаас илүү хувь нь хятад наймаачид. Хот гэж болохуйц өөр ганц газар нь Улиастай, 4000 орчим хүн амтай. Ихэнх нь хятадууд. Монголд буй цор ганц Номлолын газар нь Пацэболонг[5] дахь Скандинавын Номлолын Холбоо, Шведийн Монгол Номлол, тэгээд манай Библийн нийгэмлэг юм.

Онцлууштай аялал

Ноён Ларсон саяхан Монголын их тал нутгаар бүтэн 16 сарын турш аялаад иржээ. Монголчуудын дунд ийм удаан хугацаагаар аялж байсан христийн номлогч байтугай ерөөс ямар ч европ хүн гэж байхгүй биз ээ. Энэ аяллынхаа үеэр Ларсон 12 300 Сайн мэдээний ном хүмүүсийн гар дээр тавьжээ. Ларсоныг Швед дэх гэртээ харих замдаа Библийн өргөөнд саатаад байх үеэр нь уулзаж, энэ аяллынх нь талаар сурвалжилсан болно. Гэртээ харилгүй найман жил болсон ажээ.

Төв штаб

Ларсон төв штабаа Хятадын Их цагаан хэрэм дээр орших Хаалган хотноо байгуулсныг энд дурдууштай. Тэнд Библийн нийгэмлэг агуулахтай, агуулахдаа Библийн судар номыг хураан өрсөн байдаг юм. Ноён Ларсоны гол ажил нь гэвчиг шашны ном худалдаалах, тийм ч учраас урт удаан аянд гардаг ажээ. Нөхрийгөө эзгүй байх үеэр агуулахыг хатагтай Ларсон хариуцан ажиллах бөгөөд тэндээс бас Хятадын Чили, Шанси мужийг хятад хэлээрх Библи номоор хангана.

Ларсоны аяллын хангамж хэрэгсэл

Аянд гарахдаа Ларсон бээр зургаан тэмээ, дөрөв таван адуу, ер нь нэг арван мал амьтан бүхий жин бэлддэг ажээ. Эдгээр амьтан нь Библийн нийгэмлэгийн өмч юм. Сайн тэмээ нь 10₤ -ийн үнэтэй бөгөөд 400 паунд[6] ачаа тээж чадна. Жин ачааг хариуцах хоёр монгол хүнтэй, түүнээс гадна заримдаа нэг хятад тогооч, шашны ном зарахад туслах нэг монгол авч явдаг. Түүний хамгийн анхны туслах нь Лондоны Номлолын Нийгэмлэгийн алдарт Жэймс Гилморын[7] ажилтан байсан, христчин монгол хүн байв. Түүнийг нас барснаас хойш Ларсон өөр нэг монголыг туслахаараа авсан, тэр нь христчин биш боловч Евангелийн номыг сонирхдог хүн юм. Бүхий л аяллын туршид идэх хоол хүнсийг тэмээнд ачна. Монголын тал нутагт бол сүү, за тэгээд хааяахан амьд хонь хоёроос өөр худалдан авч болох зүйл гэж үгүй. Хонь худалдаад авчиж чадлаа ч гэсэн, асуудал бас бий. Өмнө дурдсан Ларсоны жин ачааг хариуцдаг хоёр хүн хоёулаа лам, лам хүн амьтны амь тасалж болохгүй. Гурав дахь хүн нь багш, дээр нь төрийн албан хаагч байсан хүн, хонь бас гаргаад байхгүй, ингэхлээр хонийг хонины мах болгоно гэдэг тийм ч амар юм биш ээ.

Ларсон хоёр майхан авч явдгийн жижигтээ өөрөө унтаад, томдоо монголчуудаа оруулна. Нэг удаа аянд гарахаараа гурав, дөрөв, таван ч сар явчихдаг учраас 2000, 3000, 4000 ном авч явдгийн ихэнх нь Сайн мэдээ. Эдгээр номын ихэнх нь монгол хэлээр, зарим нь төвөдөөр юм. Ларсон винтов авч явдаг, өөрөө ч мэргэн буудагч. Шөнөдөө гэрийнх нь гадуур Сибирийн том чонос эргэлдэх учир ийн авч явахаас өөр аргагүй. Хоёр гурван морио чононд идүүлж байжээ. Тэрбээр мөн зээр бууддаг, тэр нь хүрэлцээ муутайхан хүнснийх нь нөөшинд амт шимттэй нэмэлт болон ордог ажгуу. Зээр бол сүрэг сүргээрээ өргөн их талаар давхин явдаг юм.

Ноён Ларсон дээрэмдүүлж үзээгүй, хүчирхийлэлд өртөж байгаагүй аж. Тэрбээр монголчуудыг нэн зочломтгой, найрсаг улс хэмээж байна. Нэг удаа дээрэмчдийн нэг бүлэг Оросын худаалдаачны цул мөнгийг ачсан жинг хөөж байжээ. Жингийнхэн замаасаа гарч, Ларсоны гэрт ирээд, хайрцагтай мөнгөө буулган, түүний хамгаалалтад өгсөн байна. Ларсон дээрэмчдийг зэмлэн буруушааж, буцахыг тушаасанд тэд тушаалыг нь дагасан гэнэ. Тэр шөнөө мөнгө тээсэн жинг нууц замаар, тусгай хөтөч өгөн явуулсан бөгөөд зорьсон газраа саадгүй хүрч чаджээ. Дээрэмчдийн бүлэг ч бас өөрсдөө томоохон жин үүтгэчихсэн, эхнэр хүүхэд, гэр орноо аваад явдаг байж. Бараг 200 орчим хүнтэй юм байна. Маргааш нь Ларсон тэдний буудалласан газар яваад очжээ. “Гэрт орж, цай уу!” гэхээр нь болгоомжлон, орсонгүй, нөгөөдүүл нь харин өөрсдөө цайгаа гарган Ларсонд авчирч өгсөн байна.

Өдрийг хэрхэн өнгөрөөдөг вэ

Ноён Ларсон “Аянд явахад бол маш эрт босох хэрэгтэй. Гэрээ буулгана, малаа идүүлнэ, тэгээд нар мандахын үед хөдөлнө. Үдийн үед мал амьтнаа жаал амраагаад, үргэлжлүүлэн оройн сэрүү унатал явна. Нар шингэхийн алдад гэрээ барина. Зуны халуун өдөр бол зам хорооно гэдэг хүнд ч малд ч тун хэцүү, өдөртөө хорин таван майл[8] явж чадвал их юм, заримдаа арван тавхан майл[9] ч хүрэхгүй. Шөнөдөө гэрээ айл саахалтаас аль болох холхон барихыг хичээдгийн учир нь малдаа олигтойхон өвс ногоо идүүлэх гэснийх юм. Сүү, хонины мах, зээрээр л голдуу амь зууна. Талх хийх гурилаа өөрөө авч явах хэрэгтэй. Жимс, ногоо хоёр бол Монголд бараа нь ч харагдахгүй” хэмээв.

Найрсгаар дуудахуй

“Айлд морио унан очоод үүдэн дээр нь гэрийн эздийг гарч ирэхийг хүсэн хашгирдаг[10]. Энэ нь гэрийг тойрон манаж байдаг дөрөв таван догшин нохойгоо хорихыг гэрийнхэнд анхааруулж буй хэрэг юм. Энэ нь бас гэрт хүн байхгүй бол явж орохын эсрэг ёс бөгөөд харин хүн гарч ирээд мэндэлсэн дор л шууд гэрт орж болно. Тэгээд гэрийнхний мэнд лагшин, мал сүргийнх нь тарган тавлаг эсэхийг асууж хэлэлцэнэ. Танилцах ийм хэдэн үгийн дараа цай идээ барьтал дуугүй сууж байж болно. Монгол цай нь Хятадаас импортоор оруулж ирдэг шахсан хатуу хавтан юм. Буланг нь цохиж нунтаглаад сүү, давс, заримдаа гурил нэмэн холино. Үүнийгээ усанд хийн буцалгана. Ийм цай бол Монголын гол ундаа, айл бүр, бүр хамгийн ядуу айл ч тэр, чанаж зочноо дайлдаг юм. Өргөө, Улиастайд цайг мөнгөний үүргээр хэрэглэдэг, би нэг Шинэ гэрээг хоёр хавтан цайгаар арилжаалж байлаа. Цай уусны дараа гэрийн эзэд хаанаас яваа, ямар сонин сайхан мэдээ авчрав гэх мэтийг асуун, хэвийн яриа хөөрөө өрнөнө, ер нь гэхдээ гэрийн эздийн сонирхлын хэмжээнээс тэгтлээ илүү гарахгүй.

Үүний дараа би номоо гаргаж ирэх бөгөөд гэрийнхэн нэн сонирхон үзэж гарна. Гэрт монгол бичиг мэддэг хүн байх аваас номыг нээн, энд тэндээс нь дуудна. Гэвч тэрийгээ хар ярианы хэлээр хөрвүүлж өгөх хэрэгтэй болдог. Сайн мэдээг худалдан авах үгүйгээ шийдэхэд нь хавтасных нь өнгө голлох үүрэгтэй. Заримдаа гайхамшгийн[11] тухай бичсэн үүх түүхийг ихэд сонирхоно, заримдаа ном, сургаал аль алиныг нь “харийн юм” гээд хажуу тийш тавьчихна. Тэгээд нэлээн ярилцаж, тэд ч бас номыг өөрсдөө нягтлан үзсэнийхээ дараа жаахан бяслаг, эсвэл сүүгээр, заримдаа бас үнэ цэнг нь тогтооход бэрхтэй “хадаг” хэмээх торгоор авъя хэмээнэ.

Арилжаа, солилцоо

“Монголчуудад мөнгөн тэмдэгт гэж үгүй, зоос болгоогүй цул мөнгийг хэрэглэдэг. Сайн мэдээг голдуу сүү: үүнд, тэмээ, ямаа, үнээ, гүүний сүү, хааяахан хонины сүүгээр, мөн хатаасан болон шинэ бяслаг, аргал (түлшинд зориулан хатаасан малын баасыг ингэж хэлдэг юм) -аар хүртэл тулан , арилжаална шүү дээ. Сүүгээ би өөрөө уучихна, бяслагаа ихэвчлэн хамт яваа монголчууддаа өгчихнө, аргал бол харин гал түлэхэд зайлшгүй хэрэгтэй зүйл билээ. Махны хувьд зээр буудаагүй үедээ би худалдан авдаг. Ер нь бүтэн хониноос бага мах худалдаж авна гэсэн ойлголт байхгүй. Ингэхлээр хонио гаргах, зөв зүйтэй чанах хэрэгтэй болно, халуун цагт бол жижиг хонь авдаг, өвөл харин миний монголчууд хонийг хэзээд томдохгүй гэж үздэг юм. Хонь нь хэмжээнээсээ шалтгаалаад 5 шиллинг 8 пэнсээс 7 шиллинг 6 пэнс[12]. Би мөн овьёос, гурил, чихрээ өөртөө авч явдаг бөгөөд өдөр тутмын хоол хүнс маань тийм ч олон төрөл зүйлгүй боловч хэрэгцээтэй бүхэн бий, тэгээд ч би өөрөө нэн дуршилтай иддэг билээ.

Сайн мэдээ ба ламын шашин

Би олонх монголчуудыг Сайн мэдээг ихэд сонихрдог гэж хэлж чадахгүй. Үе үе номд, мөн христийн шашинд сонирхолтой, тэр талаар ихийг асуун лавладаг ухаантай улс таардаг л юм. Тэдний өөрийн шашин нь буддизмын ламын шашин, түүнийгээ тун чанд баримтална. Гэвч буддын шашны итгэл болон ахуй амьдрал дахь ёс суртахуун хоёрынх нь холбоо тийм ч бат биш мэт. Жишээлбэл, нэг лам надад чин сэтгэлээсээ залбирч чадвал гараад морь хулгайлахад бүтэлтэй байдаг гэж ярьж байлаа. Дүрэм ёсоороо монгол хүн нэг удаад нэг л эхнэртэй байх ёстой боловч гэрлэлтийн хэлхээ нэлээд сул. Эхнэр нөхөр хоёр тун өчүүхэн зүйлээс болж салаад, өөр хэлхээ үүтгэж орхино.

Монгол сургууль дахь Библи

Монгол дахь бүх лам уншиж чадна. Тэд хүн амын бараг гуравны нэгийг бүрдүүлнэ. Айл бүрийн ууган хүү, заримдаа бас хоёр дахь хүү нь лам болохоор холд одно. Дүрэм ёсоор бол Бурханы шашны сургаал номоо дуудахын тулд лам нар монголоор биш төвөдөөр уншдаг. Тэд мөнөөх төвөд номоо нэлээд ухамсаргүй, механик байдлаар, үгийнх нь утгыг ойлголгүйгээр уншиж сурдаг юм. Зөвхөн томоохон лам нар, боловсролтой улс нь л чухам утгыг нь ойлгоно. Жирийн монголчуудаас цөөхөн нь л эх хэлээрээ уншиж чадна, гэвч нэгэнт монгол бичгээ сурсан бол хувийн сургууль үүтгэж, ойрхон гэр барьж авах бөгөөд айл саахалтынхан нь тийшээ хүүхдүүдээ илгээн, багаахан төлбөрөөр унших бичихэд сургадаг юм. Багшийн цалин төлбөр нь нэг хүүхдэд зургаан сар заахад нэг юм уу хоёр хонь, бүтэн жил бол нэг адуу байх жишээтэй. Эдгээр багшид сурах бичиг гэж байдаггүй учраас би тэдэнд болон сурагчдынх нь дунд Сайн мэдээгээ тараахыг хичээдэг юм. Монгол хэлээрх Сайн мэдээнүүд нь цор ганц унших бичиг, ерөөс тэр Монгол сургуулиудын авч чадах монгол хэлээр хэвлэгдсэн цор ганц хэвлэмэл ном болоод байна.

[1] Үүнийг сэтгүүлийн хуудсан дээр гараар бичжээ.

[2] Reverend G. H. Bondfield: Хорьдугаар зууны эхээр Хятадад идэвхтэй ажиллаж байсан христийн номлогч. Хэд хэдэн ном өгүүлэл бичжээ.

[3] 3,540,513.747 квадрат метр

[4] Гэрийг ихэвчлэн tent хэмээн тодорхойлдог, энэ нь шууд утгаараа “майхан” гэсэн үг юм. Үүнээс хойш утгачлан, “гэр” хэмээн буулгах болно.

[5] Нударгачдын бослогод 4 хүнээ алуулсны дараа Шведийн номлогчид Хөххотын ойролцоо хана хэрэм бүхий тосгон барьж, түүнийгээ Patsebolong хэмээн нэрийджээ.

[6] 181 кг.

[7] James Gilmour (1843-1891): Монголын Гилмор нэрээр алдаршсан шашин номлогч.

[8] 40 км.

[9] 24 км.

[10] Монголчуудын “Нохой хорь оо!” хэмээх заншлыг Ларсон “Найрсгаар дуудахуй” хэмээн тайлбарлажээ.

[11] Сайн мэдээнд дурддаг Miracle хэмээх түүхүүд

[12] 1971 оноос өмнө Британид хэрэглэж байсан бутархай мөнгө. 12 пэнс нь 1 шиллинг, 20 шиллинг нь 1 фунт стерлинг болно.

ЦЕГ-аас Т.Саруултөгсийг хүүхдийн амь нас, эрүүл мэндэд аюул учруулахуйц бичлэг нийтлэхгүй байхыг анхаарууллаа

zulaa — Wed, 06 May 2026 16:59:08 +0800

Бүжигчин Төөгөө буюу Т.Саруултөгс сүүлийн үед өөрийгөө өндөр барилгууд дээрээс нисэн бууж байгаагаар AI- аар бүтээж, энэхүү видеогоо өөрийн цахим хуудастаа олон нийтэд нээлттэй байршуулж эхэлсэн.

Энэхүү үйлдэл нь мэдээллийг ямар ч шүүлтүүргүйгээр шууд хүлээн авах эрсдэлтэй бага, өсвөр насны хүүхдүүд даган дуурайж болзошгүй, буруу алхам хийхэд хүргэх буруу сурталчилгаа болж буй гэж олон нийтийн зүгээс шүүмжлэлтэй хандаж байгаа юм.

Тэгвэл Цагдаагийн ерөнхий газрын Хэвлэл мэдээллийн төв, Кибер аюулгүй байдлын зөвлөлөөс "Хүүхдийн амь нас, эрүүл мэнд, сэтгэл зүйд аюул учруулахуйц бичлэгийг цахим орчинд нийтлэхгүй, уриалахгүй байхад анхаарч ажиллахыг" анхааруулсан байна.

Шадар сайд Н.Номтойбаяр хүнс үйлдвэрлэгчидтэй уулзаж, экспортын асуудлыг хэлэлцлээ

zulaa — Mon, 04 May 2026 10:34:56 +0800

Монгол Улсын Шадар сайд Н.Номтойбаяр 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 29-нд “Очир дагинас” ХХК-ын үйл ажиллагаатай танилцаж, хүнс үйлдвэрлэгч хувийн хэвшлийн 30 гаруй аж ахуйн нэгжийн төлөөлөлтэй уулзлаа.

Уулзалтын эхэнд Шадар сайд Н.Номтойбаяр цаг үеийн шаардлагад нийцсэн стандартуудыг нэвтрүүлэх, олон улсын нийтлэг практикт хэрэглэгддэг зохицуулалтыг мөрдлөг болгох зорилгоор Стандартчилал, техникийн зохицуулалт, тохирлын үнэлгээний итгэмжлэлийн тухай хуулийн үзэл баримтлалыг шинэчлэн боловсруулсныг онцлов. Тус хуулийн төслийг баталснаар үйлдвэрлэгчид бараа бүтээгдэхүүнээ олон улсын стандартад нийцүүлэн экспортлоход тулгардаг нөхцөл, шаардлага хөнгөрөх боломжтойг тэмдэглэлээ.

Тэрбээр Монгол Улсад үйлдвэрлэж буй хүнс, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнийг дотоодын зах зээлээр хязгаарлах бус, бүс нутгийн болон олон улсын зах зээлд гаргах бодит боломжийг тодорхойлох шаардлагатайг дурдав. Иймд чөлөөт бүсийг зөвхөн агуулахын зориулалтаар бус, үйлдвэржилт, экспорт, хөрөнгө оруулалт, ажлын байр бий болгох эдийн засгийн идэвхтэй бүс болгон хөгжүүлэх зорилт тавьж буйгаа илэрхийллээ. Мөн дотооддоо үйлдвэрлэх боломжгүй, их хэмжээний валютын урсгалтай бараа бүтээгдэхүүнийг чөлөөт бүсэд үйлдвэрлэх, нөгөө талаас дотоодын хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн аж ахуйн нэгжүүд бүтээгдэхүүнээ чөлөөт бүсээр дамжуулан экспортлох боломжийн талаар санал солилцов.

Уулзалтад оролцсон хүнс боловсруулах үйлдвэрлэгчид чөлөөт бүсэд газар олголтын асуудлыг шийдвэрлэх, олон улсын стандартад нийцсэн тоног төхөөрөмжийг Монгол Улсад хүлээн зөвшөөрдөг байх шаардлагыг хөндөн тавьсан байна.

Шадар сайд Н.Номтойбаяр цаашид үндэсний үйлдвэрлэлийг дэмжиж, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний нэмүү өртгийг өсгөн, чөлөөт бүсээр дамжуулан гадаад зах зээлд гаргах ажлыг бодит үр дүнд хүргэхэд анхаарч ажиллахаа илэрхийллээ.

Нийслэлийн ИТХ-ын төлөөлөгч Ж.Энхжаргалангийн албан тушаалаа урвуулсан гэх хэргийг дэнслүүлнэ

zulaa — Fri, 24 Apr 2026 10:21:44 +0800

"Төв цэнгэлдэх хүрээлэн” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан, нийслэлийн ИТХ-ын төлөөлөгч Ж.Энхжаргаланд холбогдох хэрэгт прокурорын байгууллага яллах дүгнэлт үйлджээ. Тэрбээр 2024 онд уг албан тушаалд томилогдсон бөгөөд 2025 оны зургаадугаар сард ёс зүйгүй үйлдэл гаргасан хэмээн өөрийн хүсэлтээр ажлаасаа чөлөөлөгдөхөөр болсон.

Улмаар дээрх компанийн Төлөөлөн удирдах зөвлөл (ТУЗ)-ийн шийдвэрээр түүнийг чөлөөлж, өөр хүнийг гүйцэтгэх захирлын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон билээ.

Ийнхүү чөлөөлөгдсөн атал Ж.Энхжаргалан нэр бүхий иргэдийг ажилд авах, халах, мөнгөн урамшуулал, ээлжийн амралт олгох болон компанийг төлөөлж аж ахуйн нэгж, байгууллагуудтай ажил гүйцэтгэх, түрээсийн, худалдан авах гэрээнүүд байгуулсан аж.

Мөн албан тушаалаа урвуулан “Каар трейд” гэх компанитай 210 сая төгрөгийн гэрээ шууд байгуулж, бусдад давуу байдал бий болгосон. “Төв цэнгэлдэх хүрээлэн” ХХК-ийн ТУЗ-ийн тушаал, шийдвэргүйгээр өөртөө 15 сая төгрөгийн цалин бодуулсан гэх үйлдлийг ч АТГ-ын Мөрдөн шалгах хэлтэст шалгаж тогтоосон аж.

Түүгээр зогсохгүй өөрийн хамаарал бүхий, хөрөнгө, орлогын мэдүүлэгтээ бүртгүүлдэг “Би ар би” ХХК-ийн Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд зохион байгуулсан үйл ажиллагааны зардалд 65.1 сая төгрөг гаргуулж, давуу байдал бий болгосон хэрэгт холбогдсон байна.

Нийслэлийн прокурорын газраас Ж.Энхжаргаланд Эрүүгийн хуулийн 22.11-1 дэх хэсгийн “Нийтийн албан тушаалтан өөрт олгогдоогүй албан тушаалын бүрэн эрхийг бусдын нэрийн өмнөөс хэрэгжүүлж, ашиглан дураараа аашилсан”, 22.1-1-ийн “Албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, бусдад, өөртөө давуу байдал бий болгосон” гэх заалтын дагуу яллах дүгнэлт үйлдэн, гэм буруутай, эсэхийг нь дэнслүүлэхээр Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд өнгөрсөн долоо хоногт шилжүүлжээ.

Прокурорын яллах дүгнэлт үйлдсэн хэргүүд

zulaa — Mon, 20 Apr 2026 18:31:59 +0800

Прокурорын байгууллага энэ сарын 13-17-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд хэрэг бүртгэлт, мөрдөн байцаалтын 47,080 эрүүгийн хэрэгт хяналт тавьсан. Дээрх хугацаанд 1,672 гэмт хэргийн шинжтэй гомдол, мэдээлэл бүртгэгдсэн бол хэрэг бүртгэлтийн 810 хэрэг шинээр нээж, 422 хэрэгт прокурор яллах дүгнэлт үйлдсэн байна.

Яллах дүгнэлт үйлдсэн хэргийг тодруулбал, хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдлын эсрэг 182, өмчлөх эрхийн эсрэг 111, хөдөлгөөний аюулгүй байдал, тээврийн хэрэгслийн ашиглалтын журмын эсрэг 77, хүний бэлгийн эрх чөлөө, халдашгүй байдлын эсрэг 13, эдийн засгийн эсрэг 11, хүний амьд явах эрхийн эсрэг 9, хүний халдашгүй чөлөөтэй байх эрхийн эсрэг 5, авлигын эсрэг болон хүрээлэн буй орчны эсрэг гэмт хэрэг тус бүр 4, олон нийтийн аюулгүй байдал, ашиг сонирхлын эсрэг 3, нийтийн албаны ашиг сонирхлын эсрэг 2, эрүүл мэндийн эсрэг гэмт хэрэгт 1 яллах дүгнэлт үйлдсэн байна.

Өмчлөх эрхийн эсрэг 111 гэмт хэргийг зүйлчлэлээр нь авч үзвэл, хулгайлах 45, залилах 36, дээрэмдэх 8, хөрөнгө завших 6, алдаатай гүйлгээ, андуурагдсан илгээмж, гээгдэл эд хөрөнгө, алдуул мал завших 6, мал хулгайлах 6, эд хөрөнгө устгах, гэмтээх 3, болгоомжгүйгээр эд хөрөнгө устгах, гэмтээх, үрэгдүүлэх 1 хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдсэн байна.

Нийслэлийн прокурорын газраас яллах дүгнэлт үйлдэж шүүхэд шилжүүлсэн хэргүүдээс дурдвал:

- “М....” ХХК нь зохих зөвшөөрөлгүйгээр, үйлдвэрийн байрандаа гурилын хүчиллэг байдлыг шалгах зорилгоор Байгаль орчин, ногоон хөгжил, аялал жуулчлалын сайдын, Эрүүл мэнд, спортын сайдын 2015 оны 10 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/356/396 хамтарсан тушаалын 3 дугаар хавсралтад заасан “Монгол Улсад ашиглахыг хязгаарласан химийн хорт болон аюултай бодисын жагсаалт”-д багтсан натрийн гидроксид, этилийн спирт гэх химийн хорт, аюултай бодисуудыг хууль бусаар бусдаас худалдан авч, ашиглан үйл ажиллагаа явуулсан, хадгалсан хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 24.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг (Хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс химийн хорт, аюултай бодисыг хууль бусаар ашиглан үйл ажиллагаа явуулсан)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- “О...” ХХК нь зохих зөвшөөрөлгүйгээр, “төмрийн хүдэр боловсруулах” чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг үйлдвэрийн байрандаа Байгаль орчин, ногоон хөгжил, аялал жуулчлалын сайдын, Эрүүл мэнд, спортын сайдын 2015 оны 10 дугаар сарын 08-ны өдрийн А/356/396 хамтарсан тушаалын 3 дугаар хавсралтад заасан “Монгол Улсад ашиглахыг хязгаарласан химийн хорт болон аюултай бодисын жагсаалт”-д багтсан натрийн карбонат, гипохлорит зэрэг химийн хорт аюултай бодисуудыг хадгалсан хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 24.3 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг (Хуулийн этгээдийн нэрийн өмнөөс химийн хорт, аюултай бодисыг хууль бусаар ашиглан үйл ажиллагаа явуулсан)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Дорноговь аймаг дахь Сум дундан анхан шатны шүүхэд;

- Д.З нь “С...” ХХК-ийн удирдах албан тушаалтан буюу гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа их хэмжээний татварын өрийг нуух, татвар төлөхөөс зайлсхийх зорилгоор 2023 оны татварын тайлант хугацаанд, үйл ажиллагаа явуулдаггүй “С...” ХХК-иас 22 ширхэг падаанаар 1,8 тэрбум төгрөгийн бараа, үйлчилгээ худалдан авсан мэтээр худал тодорхойлон, хий бичилт хийн худалдан авалтын буцаалт хэсэгт тусгаж, төсөвт төлөх нэмэгдсэн өртгийн албан татварын дүнг 189,7 сая төгрөгөөр бууруулан татвар төлөхөөс зайлсхийсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 18.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг (Татвар төлөхөөс зайлсхийх)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- Б.Э нь “Б...” ХХК-ийн удирдах албан тушаалтан буюу гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа их хэмжээний татварын өрийг нуух, татвар төлөхөөс зайлсхийх зорилгоор зорилгоор 2024 оны татварын тайлант хугацаанд, үйл ажиллагаа явуулдаггүй “С...” ХХК-иас 19 ширхэг падаанаар 2,3 тэрбум төгрөгийн бараа үйлчилгээг худалдан авсан мэтээр худал тодорхойлж, хий бичилт хийн худалдан авалтын буцаалт хэсэгт тусгаж, төсөвт төлөх нэмэгдсэн өртгийн албан татварын дүнг 236,6 сая төгрөгөөр бууруулан татвар төлөхөөс зайлсхийсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 18.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг (Татвар төлөхөөс зайлсхийх) -т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Өмнөговь аймаг дахь Сум дундын анхан шатны шүүхэд;

- Д.Б нь “Х...” ХХК-ийн удирдах албан тушаалтан буюу гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа их хэмжээний татварын өрийг нуух, татвар төлөхөөс зайлсхийх зорилгоор 2022 оны татварын тайлант хугацаанд, үйл ажиллагаа явуулдаггүй “С...” ХХК-иас 2 ширхэг падаанаар 3,5 тэрбум төгрөгийн бараа, үйлчилгээ худалдан авсан мэтээр худал тодорхойлж, хий бичилт хийн худалдан авалтын буцаалт хэсэгт тусгаж, төсөвт төлөх нэмэгдсэн өртгийн албан татварын дүнг 359,7 сая төгрөгөөр бууруулан татвар төлөхөөс зайлсхийсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 18.3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг (Татвар төлөхөөс зайлсхийх) -т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгинй хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- БНХАУ-ын иргэн Z... Х..., Монгол Улсын иргэн Т.А нар нь бүлэглэн НҮБ-ын 1971 оны “Сэтгэцэд нөлөөлөх бодисын тухай конвенц”-ын II жагсаалтад багтсан, метамфетамины агууламжтай сэтгэцэд нөлөөлөх бодисыг 2026 оны 1 дүгээр сарын 27-ны өдөр худалдаалах зорилгогүйгээр, өөрсдөө хэрэглэх зорилгоор хууль бусаар олж авсан, улмаар 2026 оны 1 дүгээр сарын 29-ний өдөр У... нэртэй зочид буудлын өрөөнд хадгалсан хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 20.7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг (Хориглосон сэтгэцэд нөлөөт бодисыг худалдаалах зорилгогүйгээр хууль бусаар олж авсан, хадгалсан)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- Д.Н нь Эрүүл мэндийн яамны харьяа Х... төвийн ерөнхий захирлаар ажиллаж байхдаа 2020 оны 5 дугаар сарын 15-ны өдөр “Д...” ХХК-ийн захирал Д.Б-тэй гэрээ байгуулж, 2006 онд үйлдвэрлэгдсэн, эмнэлгийн оношилгооны зориулалттай аппарат болох компьютер томографыг 400 сая төгрөгөөр худалдан авч, “Д ...” ХХК-д эдийн засгийн давуу байдал бий болгосон хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт (Албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгож, их хэмжээний хохирол учруулсан)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- Б.Д нь ... дүүргийн өрхийн эрүүл мэндийн төвийн даргаар ажиллаж байхдаа албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, 2024 оны 01 дүгээр сараас 2025 оны хугацаанд Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас олгосон төсвөөс нийт 194,6 сая төгрөгийг хувийн хэрэгцээндээ зарцуулж, их хэмжээний хохирол учруулсан хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 22.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт (Хуулийн этгээдийн удирдах албан тушаалтан албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, хувьдаа давуу байдал бий богосон)-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж, Дүүргийн Эрүү, Иргэний хэргийн хялбар ажиллагааны анхан шатны тойргийн шүүхэд;

- Ж.Э нь Нийслэлийн өмчит “...” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байхдаа, Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн шийдвэрээр албан тушаалаас нь чөлөөлж, өөр хүнийг гүйцэтгэх захирлын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилсон байхад өөрт олгогдоогүй албан тушаалын бүрэн эрхийг хэрэгжүүлж, нэр бүхий иргэдийг ажилд авах, мөнгөн урамшуулал олгох, ажлаас халах, ээлжийн амралт олгох болон компанийг төлөөлж иргэд, хуулийн этгээдүүдтэй ажил гүйцэтгэх, түрээс, худалдан авах гэрээнүүдийг байгуулах зэрэг шийдвэрүүдийг гаргаж дураараа аашилсан,

Мөн холбогдох хууль, дүрэм, журмыг зөрчиж, албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглан “К...” ХХК-тай 210 сая төгрөгийн гэрээг шууд байгуулж, бусдад давуу байдал бий болгосон, эрх бүхий албан тушаалтны тушаал, шийдвэргүйгээр өөртөө 15 сая төгрөгийн цалин бодуулах, өөрийн хамаарал бүхий “Б....” ХХК-ийн зохион байгуулсан үйл ажиллагааны зардалд 65,1 сая төгрөгийг гаргуулж, өөртөө давуу байдал бий болгосон хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 22.11 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт (Нийтийн албан тушаалтан дураар аашлах), 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг (Албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад, өөртөө давуу байдал бий болгосон)-т зааснаар Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд тус тус шилжүүллээ.

Эх сурвалж: УЕПГ

Толгойтоос Ард Аюушийн өргөн чөлөө хүртэлх 3.9 км авто замын ажил 90 хувьтай үргэлжилж байна

zulaa — Mon, 20 Apr 2026 15:59:48 +0800

Толгойтоос Ард Аюушийн өргөн чөлөө хүртэлх 3.9 км авто замын зорчих хөдөлгөөнийг өнгөрсөн оны аравдугаар сард нээсэн. Үргэлжлүүлэн явган зам болон гүүрэн байгууламжийн ажлыг хийж байна. Энэ талаар нийслэлийн Замын хөгжлийн газрын Зам барилгын хяналтын хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Б.Түшиг-Эрдэнээс тодрууллаа.

НЗХГ-ын Зам барилгын хяналтын хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Б.Түшиг-Эрдэнэ "Толгойтын авто замаас Ард Аюушийн өргөн чөлөө хүртэлх 3.9 км авто замын ажлыг 2023 онд эхэлж, 2025 оны аравдугаар сард эхний 2.8 км авто замын зорчих хөдөлгөөнийг нээсэн. Өнөөдрийн байдлаар Ард Аюушийн өргөн чөлөөний хэсэгт тулц хана байгуулах, гадаргын ус зайлуулах шугам угсрах, авто замын өргөтгөлийн суурь бэлтгэх ажлууд үргэлжилж байна.

Мөн иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийн хүсэлтийн дагуу дөрвөн байршилд гэрэл дохиотой явган хүний гарц, хоёр байршилд гэрлэн дохионы зохицуулалттай дөрвөн замын уулзвар нэмэлтээр хийж байна. Төслийн нийт ажлын 40 орчим хувийг шугам сүлжээний ажил эзэлж байгаа. Үүнээс 85 хувийг нь гүйцэтгэсэн. Өнөөдрийн байдлаар нийт ажлын явц 90 хувьтай үргэлжилж байна. Долоодугаар сарын 10-нд бүрэн дуусгахаар төлөвлөж байна” гэв.

Хууль бусаар мод бэлтгэсэн хэргүүдийг шүүхээр шийдвэрлүүллээ

zulaa — Mon, 20 Apr 2026 09:45:30 +0800

Прокурорын байгууллага Эрүүгийн хуулийн 24.6 дугаар зүйлд заасан “Хууль бусаар мод бэлтгэх” гэмт хэргээр 2025 онд 217 хүнд холбогдох 190 хэрэгт, 2026 оны I улирлын байдлаар 38 хүнд холбогдох 35 хэрэгт яллах дүгнэлт үйлдэж, хэргийг шүүхэд шилжүүлэн шийдвэрлэсэн байна.

Ойн тухай хуульд зааснаар арчилгаа, цэвэрлэгээ, үйлдвэрлэлийн ашиглалт гэсэн гурван зориулалтаар зөвшөөрөлтэйгөөр зөвхөн огтлолтоор мод бэлтгэхийг хууль ёсны гэж үзэх бөгөөд гэрээ, зөвшөөрөлгүй, эсхүл зөвшөөрсөн тоо хэмжээнээс хэтрүүлж мөн зориулалт, бэлтгэх арга, технологийг зөрчиж мод бэлтгэснийг хууль бусаар мод бэлтгэсэн гэж үзнэ.

Эрүүгийн хуулийн 24.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан “зөвшөөрөлгүй мод бэлтгэх” гэдэгт ой, ойн сан бүхий газарт ургасан модыг зохих зөвшөөрөлгүйгээр шууд санаатай, шунахайн сэдэлтээр халдаж, хөрөөдөх, тастах, цагаалах зэрэг огтлох үйлдлээс гадна модыг технологийн бус аргаар тухайлбал, үндэстэй нь хөрснөөс сугалах, булгалах зэргээр газрын гадарга, хүрээлэн буй орчноос салган авч ойн санг бүрдүүлэгч хүчин зүйлийн даац чадавхид хохирол учруулсан, төлөв байдлыг доройтуулсан аливаа сөрөг үйлдэл хамаарна.

Прокуророрын байгууллагаас хууль бусаар мод бэлтгэх гэмт хэргээр яллах дүгнэлт үйлдэж, шүүхэд шилжүүлсэн хэргээс өнгөрсөн 7 хоногт шүүхээр шийдвэрлүүлсэн зарим хэргийн талаар хүргэж байна.

Архангай аймгийн прокурорын газраас:

- Ч.П нь 2025 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдөр Архангай аймгийн Булган сумын Зүрх уулаас зохих зөвшөөрлийн бичиггүйгээр 6 ширхэг шинэс мод хууль бусаар бэлтгэсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 24.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж шүүхэд шилжүүлсэн. Шүүхээс Ч.П-г гэм буруутайд тооцож, 900 мянган төгрөгийн торгох ял оногдуулж, гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан тээврийн хэрэгсэл, цахилгаан хөрөө, хураагдсан шинэс моднуудыг улсын орлого болгож, ойн санд учирсан хохирлыг 3 дахин нэмэгдүүлж, 1 сая төгрөгийг төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн.

Дорнод аймгийн прокурорын газраас:

- Ж.А нь 2025 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдөр Дорнод аймаг Баян-Уул сумын Үйсэн гэх газраас 40 ширхэг шинэс мод хууль бусаар бэлтгэсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 24.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж шүүхэд шилжүүлсэн. Шүүхээс Ж.А-г гэм буруутайд тооцож, 500 мянган төгрөгийн торгох ял оногдуулж, гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан тээврийн хэрэгсэл, хураагдсан шинэс моднуудыг улсын орлого болгож, ойн санд учирсан хохирлыг 3 дахин нэмэгдүүлж, 1,1 сая төгрөгийг төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн.

- Б.Б нь 2025 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдөр Дорнод аймаг Баян-Уул сумын үйсэн гэх газраас 40 ширхэг шинэс мод хууль бусаар бэлтгэсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 24.6 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж шүүхэд шилжүүлсэн. Шүүхээс Б.Б-г гэм буруутайд тооцож, 1 сая төгрөгийн торгох ял оногдуулж, гэмт хэрэг үйлдэхдээ ашигласан тээврийн хэрэгсэл, цахилгаан хөрөө, хураагдсан шинэс моднуудыг улсын орлого болгож, ойн санд учирсан хохирлыг 3 дахин нэмэгдүүлж, 1,1 сая төгрөгийг төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн.

Сүхбаатар дүүргийн прокурорын газраас:

- Төрийн албан хаагч С.Т нь 2025 оны 4 дүгээр сарын 29-ний өдөр Сүхбаатар дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр “Гүнжийн ам” гэх газраас улиангар, шинэс зэрэг модыг зөвшөөрөлгүйгээр, гарал үүслийн гэрчилгээгүйгээр бэлтгэсэн хэрэгт Эрүүгийн хуулийн 24.6 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсгийн 2.4 дэх заалтад зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж шүүх шилжүүлсэн. Шүүхээс С.Т-г гэм буруутайд тооцож, хорих ял оногдуулахгүйгээр 1 жилийн хугацаагаар тэнсэж, ойн санд учирсан хохирлыг 3 дахин нэмэгдүүлж, 35,8 сая төгрөгийг төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн байна.

Иргэн уламжлалт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх болон ахуйн хэрэглээний хэрэгцээнд ойгоос мод бэлтгэхдээ Ойн тухай хуулийн 20 дугаар зүйлийн 20.1.4 дэх заалтад зааснаар мод бэлтгэх хүсэлтээ ойн анги, эсхүл тухайн нутаг дэвсгэрийн байгаль хамгаалагчид гаргаж шийдвэрлүүлэх журамтай болохыг Прокурорын байгууллагаас анхааруулж байна.

Манай улсын нийт нутаг дэвсгэрийн 8.2 хувийг ойн сан бүхий газар эзэлж, нутаг дэвсгэрийн 76.8 хувь нь цөлжилт, газрын доройтолд өртөөд байгаа тул иргэд та бүхэн Монгол Улсын Үндсэн хууль болон Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулиар хүлээсэн “Байгалиа хамгаалах” журамт үүргээ биелүүлэхийг уриалж байна.

ҮНЭ ХАНШ: Ноолуур 165-207 мянган төгрөгийн үнэтэй байна

zulaa — Mon, 13 Apr 2026 15:21:37 +0800

Өнөөдрийн байдлаар улсын хэмжээнд ноолуур килограмм тутам нь 165-207 мянган төгрөгийн үнэтэй байна. Дорнод аймагт ноолуур 207 мянган төгрөг хүрсэн нь хамгийн өндөр ханш болов. Харин Дорноговь аймагт хамгийн бага буюу 165-170 мянган төгрөгийн үнэтэй байна.

Ноолуур ханшийн мэдээлэл:

Дорнод аймаг 203-207 мянган төгрөг
Хэнтий аймаг 198-204 мянган төгрөг
Сүхбаатар аймаг 197-204 мянган төгрөг
Төв аймаг 188-194 мянган төгрөг
Орхон аймаг 185-190 мянган төгрөг
Булган аймаг 190-193 мянган төгрөг
Хөвсгөл аймаг 190-195 мянган төгрөг
Дундговь аймаг 178-180 мянган төгрөг
Архангай аймаг 180-185 мянган төгрөг
Дорноговь аймаг- 165-170 мянган төгрөг

Хүүхдийн хичээлийн хоцрогдол арилгана гэх нэрийдлээр иргэдийг залилжээ

zulaa — Mon, 13 Apr 2026 10:42:41 +0800

“Хүүхдийн хичээлийн хоцрогдол арилгах 1 сарын хугацаатай сургалт өгнө” хэмээн иргэдийг залилсан гэх гомдол, мэдээлэл бүртгэгдсэн.

Гомдол, мэдээллийн дагуу шалгалтын ажиллагаа явуулахад иргэн Б нь “Хүүхдийн хичээлийн хоцрогдол арилгах 1 сарын хугацаатай сургалт өгнө” гэх нэрийдлээр нэр бүхий иргэдээс нийт 6,754,000 төгрөг залилж хохирол учруулжээ.

Дээрх хэргийг Дархан-Уул аймгийн Цагдаагийн газар шалгаж, холбогдох ажиллагааг явуулж байна.

Иргэд эцэг эх, асран хамгаалагч та бүхэн аливаа сургалт, үйлчилгээний талаар мэдээлэл авахдаа тухайн этгээд, байгууллагын үйл ажиллагааг бодит эсэхийг сайтар нягталж, гэрээ, баримтгүйгээр төлбөр төлөхөөс татгалзаж, холбогдох баримт бичгийг нотариатаар баталгаажуулахыг цагдаагийн байгууллагаас зөвлөж байна.

ЦЕГ